ΑΡΘΡΑ

ΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΙΕΣ ΤΗΣ ΑΙΘΙΟΠΙΑΣ ΓΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ                                         31 Οκτωβρίου 2025

Τι χρειάζεται για να πετύχει.

Η Αιθιοπία έχει επιχειρήσει δύο φορές τη μετάβαση στη δημοκρατία. Πρώτα το 1991, όταν μια νέα κυβέρνηση, ανέτρεψε ένα δικτατορικό στρατιωτικό καθεστώς. Δεύτερη φορά το 2018, όταν ο Abiy Ahmed ανέλαβε πρωθυπουργός μετά από διαμαρτυρίες κατά μιας καταπιεστικής κυβέρνησης. Και στις δύο προσπάθειες υπήρχε αισιοδοξία και ενθουσιασμός. Αλλά και οι δύο απέτυχαν. Μπορεί η Αιθιοπία να τα καταφέρει τελικά; Σε ένα πρόσφατο άρθρο, προσπάθησα να απαντήσω σε αυτό το ερώτημα. Εξέτασα τέσσερις προϋποθέσεις που προσδιορίζουν οι μελετητές της δημοκρατικής μετάβασης. Αυτές είναι:

- Οικονομική ανάπτυξη για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα.

- Πολιτικές ελίτ προσηλωμένες στην ανεκτικότητα, τον συμβιβασμό και τον σεβασμό των δημοκρατικών κανόνων και πρακτικών

- Ανεξάρτητοι πολιτικοί θεσμοί.

- Διεθνείς οργανισμοί, όπως η Αφρικανική Ένωση και ο ΟΗΕ, που είναι πρόθυμοι να αναγκάσουν τις πολιτικές ελίτ της χώρας να υποστηρίξουν τις  δημοκρατικές αξίες.

Κατά τη γνώμη μου, με βάση την έρευνά μου, η Αιθιοπία δεν πληροί καμία από τις παραπάνω προϋποθέσεις. Αντιθέτως, η δημοκρατική διακυβέρνηση καθίσταται σχεδόν αδύνατη λόγω της φτώχειας, της κουλτούρας επίλυσης των πολιτικών διαφορών με συγκρούσεις και βία, της απουσίας ισχυρών πολιτικών θεσμών και της πόλωσης. Μια δημοκρατική κυβέρνηση στην Αιθιοπία θα συνέβαλε στη διασφάλιση ότι οι πολίτες ζουν σε μια χώρα που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια. Θα συνέβαλε στην προώθηση της λογοδοσίας, της σταθερότητας και της οικονομικής ανάπτυξης.

Οι αποτυχημένες προσπάθειες:

- Το 1991, η χώρα είχε υποστεί έναν εμφύλιο πόλεμο 17 ετών που ξεκίνησε το 1974. Οι νικητές του πολέμου, το Μέτωπο Απελευθέρωσης του Λαού του Τιγκράι, κατάφεραν να ελέγξουν τη χώρα σχηματίζοντας ένα πολιτικό κόμμα Συνασπισμού, το Επαναστατικό Δημοκρατικό Μέτωπο του Λαού της Αιθιοπίας. Η νέα κυβέρνηση προέβη σε ριζικές μεταρρυθμίσεις. Επέτρεψε την ελευθερία των πολιτικών κομμάτων, του ραδιοφώνου και των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Ενθάρρυνε τις ιδιωτικές εκδόσεις και επέτρεψε τις δημόσιες διαδηλώσεις. Ωστόσο, δεν άργησε να γίνει αυταρχική, διώκοντας τους πολιτικούς της αντιπάλους. Οι εκλογές διεξάγονταν τακτικά, αλλά δεν ήταν ελεύθερες και δίκαιες. Παραβιάζονταν τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι πολιτικές ελευθερίες. Περιοριζόταν η ελευθερία της πολιτικής επικοινωνίας. Ως αποτέλεσμα, το 2015 ξεκίνησαν διαμαρτυρίες.

- Αυτές οδήγησαν στον διορισμό του Abiy ως πρωθυπουργού το 2018. Ξεκίνησε μια δεύτερη προσπάθεια να οδηγήσει την Αιθιοπία προς τη δημοκρατία. Όπως το περιέγραψε η εφημερίδα The Guardian στο Ηνωμένο Βασίλειο: «Κάτι εξαιρετικό συμβαίνει στην Αιθιοπία... ο αυταρχισμός και η κρατική βία φαίνεται να δίνουν τη θέση τους σε κάτι που μοιάζει με Δημοκρατία». Και πάλι, αυτό δεν κράτησε πολύ. Αντίθετα, η πολιτική κατάσταση επιδεινώθηκε. Η χώρα πέρασε από έναν διετή εμφύλιο πόλεμο από το 2020 έως το 2022 μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και του Λαϊκού Απελευθερωτικού Μετώπου του Τιγκράι. Λίγο αργότερα ξέσπασε ένας άλλος ανταρτοπόλεμος μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και μιας ομάδας νέων της Αμάρα με το όνομα «Φάνο».

Τι απαιτεί η δημοκρατική μετάβαση.

(Καμία χώρα δεν έχει γίνει δημοκρατική χωρίς να πληροί τουλάχιστον μερικές από τις τέσσερις προϋποθέσεις. Και αυτές δεν έχουν όλες την ίδια σημασία. Για παράδειγμα, η Γκάνα μπορεί να μην έχει ισχυρή οικονομία, αλλά διαθέτει πολιτικές ελίτ που τηρούν τους κανόνες της δημοκρατικής διακυβέρνησης).

Οικονομική ανάπτυξη: 

Αν μια κοινωνία είναι οικονομικά ανεπτυγμένη, γενικά, ο λαός επιθυμεί τη Δημοκρατία. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι μια μη δημοκρατική και ασταθής κυβέρνηση απειλεί την οικονομική του ασφάλεια. Ως αποτέλεσμα, οι πολίτες δεν θα συμμετάσχουν σε δραστηριότητες που αντιβαίνουν στη δημοκρατική εδραίωση. Η Αιθιοπία είναι μία από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου. Αν και δεν υπάρχει μαγικός αριθμός για αυτό, μια μελέτη διαπίστωσε ότι μια χώρα με κατά κεφαλήν εισόδημα 10.000 δολάρια ΗΠΑ έχει γενικά περισσότερες πιθανότητες να υιοθετήσει ανταγωνιστικές εκλογές. Το κατά κεφαλήν εισόδημα της Αιθιοπίας είναι 1.011 δολάρια ΗΠΑ. Η οικονομική ανάπτυξη είναι το θεμέλιο ισχυρών πολιτικών και πολιτικών θεσμών. Αυτά είναι σημαντικά για τη μετάβαση και την εδραίωση της Δημοκρατίας. Ωστόσο, η οικονομική ανάπτυξη χρειάζεται χρόνο. Η συνεχής πολιτική αστάθεια της Αιθιοπίας έχει βλάψει το δυναμικό της για οικονομική ανάπτυξη. Τις δύο δεκαετίες πριν από το 2018, η οικονομία της γνώρισε ισχυρή ανάπτυξη, μειώνοντας το εθνικό ποσοστό φτώχειας από 39% σε 24%. Η πολιτική αστάθεια και άλλοι παράγοντες από τότε έχουν αυξήσει τα ποσοστά φτώχειας στο 32% έως το 2021.

Πολιτικές ελίτ: 

Εάν οι πολιτικές ελίτ είναι προσηλωμένες στη διαβούλευση, τον συμβιβασμό και τη συνεργασία, μια χώρα μπορεί να μεταβεί με επιτυχία στη Δημοκρατία. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι όταν οι πολιτικές ελίτ είναι διχασμένες, η χώρα θα είναι αυταρχική. Ο τρέχων εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν αποτελεί ένα παράδειγμα του τι μπορεί να συμβεί όταν οι πολιτικές ελίτ μάχονται για την εξουσία. Στην Αιθιοπία, οι πολιτικές διαφωνίες συχνά οδηγούν σε βία ή σε προσπάθειες της κυβέρνησης να σιγήσει και να καταστρέψει την αντιπολίτευση. Το 1991, όταν το Λαϊκό Δημοκρατικό Μέτωπο της Αιθιοπίας και άλλες πολιτικές ομάδες δεν μπόρεσαν να βρουν κοινό έδαφος, η κυβερνώσα ελίτ εξάλειψε τους διαφωνούντες. Αυτό της επέτρεψε να κυβερνά μόνη της τη χώρα για 28 χρόνια. Ομοίως, όταν οι πολιτικές ελίτ δεν μπόρεσαν να διαβουλεύονται, να συμβιβάζονται και να συνεργάζονται στη δεύτερη προσπάθεια, ξέσπασε πόλεμος.

Πολιτικοί θεσμοί: 

Ισχυροί πολιτικοί θεσμοί – όπως ένα ανεξάρτητο δικαστικό σώμα, αστυνομία και εκλογική αρχή – υποστηρίζουν τη δημοκρατική μετάβαση. Βοηθούν επίσης στη διατήρησή της. Οι πολιτικοί θεσμοί εμποδίζουν τους αυταρχικούς ηγέτες να διώκουν τον πολιτικό ανταγωνισμό και βοηθούν στην επίλυση τυχόν συγκρούσεων μεταξύ ανταγωνιστικών ελίτ.

Εξωτερική πίεση:

Το καλύτερο παράδειγμα αυτού παρατηρήθηκε το 2022. Ο εμφύλιος πόλεμος μεταξύ του Τιγκράι και της αιθιοπικής κυβέρνησης έληξε όταν μια προσπάθεια υπό την ηγεσία της Αφρικανικής Ένωσης στη Νότια Αφρική ανάγκασε τις δύο πλευρές να συμφωνήσουν. Ωστόσο, είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί η μετάβαση στη Δημοκρατία βασιζόμενη σε εξωτερική πίεση, η οποία θα πρέπει να είναι συνεχής και σταθερή. Καμία χώρα στην Αφρική δεν κατάφερε να γίνει και να παραμείνει δημοκρατική βασιζόμενη σε εξωτερική πίεση.

Τι θα ακολουθήσει.

Η δημοκρατική μετάβαση μπορεί να επιτύχει στην Αιθιοπία μόνο όταν συμβεί τουλάχιστον ένα από τα τρία παρακάτω πράγματα. 

- Πρώτον, η οικονομία της χώρας πρέπει να αναπτυχθεί για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα. 

- Δεύτερον, οι διαφορετικές εθνοτικές και θρησκευτικές ταυτότητες πρέπει να ενσωματωθούν μέσω πολιτικών που ενθαρρύνουν την αποκλιμάκωση των εθνοτικών συγκρούσεων. 

- Τρίτον, η κοινωνία και, πιο συγκεκριμένα, η πολιτική ελίτ πρέπει να δεσμευτούν για την ανεκτικότητα, τον συμβιβασμό και τον σεβασμό των δημοκρατικών αρχών.

Όλα αυτά θα χρειαστούν πολύ χρόνο για να επιτευχθούν. Εν τω μεταξύ, η χώρα έχει δύο δυσμενείς επιλογές: 

- Να υποστηρίξει μια μη δημοκρατική κυβέρνηση για να εδραιώσει την πολιτική τάξη και στη συνέχεια να τη βοηθήσει σταδιακά να επιτύχει τους δημοκρατικούς στόχους.  

-Ή να επιχειρήσει μια άλλη μετάβαση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αναρχία και εκτεταμένη βία μεταξύ των κοινοτήτων. 

Μια πρόωρη δημοκρατική μετάβαση θα κατέστρεφε την πολιτική τάξη. Έχοντας αυτό κατά νου, οι πολιτικές ελίτ της Αιθιοπίας πρέπει να υιοθετήσουν τη συζήτηση, τον διάλογο και τον συμβιβασμό. Οι εξωτερικές δυνάμεις μπορούν να αποτελέσουν στήριγμα, ωθώντας την πολιτική ελίτ να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Οι πρωθυπουργοί της Αιθιοπίας. Ο αριστερά ο Meles Zenawi (1995-2012) και δεξιά ο Abiy Ahmed.

                                                                                                                                                                    Terefe Gebreyesus                                                                                                                                                                                                                    Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Griffith

ΑΙΘΙΟΠΙΑ: Η ΓΗ ΤΩΝ ΣΙΓΑΣΜΕΝΩΝ ΦΩΝΩΝ                                                 21 Οκτωβρίου 2025

Μια ματιά στην αφρικανική χώρα και στον “ψηφιακό αυταρχισμό” που έχει επιβάλει η ηγεσία της.

Προσγειώθηκα στην Αιθιοπία, στις αρχές Ιανουαρίου, παραμονές των δικών τους Χριστουγέννων, με σκοπό αφενός να μελετήσω την περιστολή της ελευθερίας της έκφρασης, στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος στο οποίο συμμετέχω με το Πάντειο Πανεπιστήμιο και αφετέρου να μάθω, να δω, να ακούσω και να γευτώ τη χώρα την οποία ερευνώ.

Η έρευνα στην Αιθιοπία, και η γνώση που αυτή γεννά, με οδήγησε σε περισσότερες ερωτήσεις παρά απαντήσεις. Αν χρειαζόταν, πάντως, να χαρακτηρίσω την Αιθιοπία με ένα μόνο επίθετο, θα διάλεγα να την πω "πολυσύνθετη" σε κάθε πεδίο. Είτε είναι ιστορία, είτε πολιτική, γλώσσα, θρησκεία και πολιτισμός, η Αιθιοπία σε κατακλύζει με πολλαπλές διαστάσεις και αναγνώσεις. Από τη Λούσι, τον πρώτο αυστραλοπίθηκο που βρέθηκε στο έδαφός της, μέχρι τη σημερινή Αντίς, που φιλοδοξεί να γίνει Ντουμπάι, οι ιστορικοί σταθμοί ποικίλουν. Διαφορετικά βασίλεια, καραβάνια και θρησκείες άνθισαν στη θέση της σημερινής Αιθιοπίας, υφαίνοντας ένα πολύβουο μείγμα πολιτισμών, γλωσσών και θρησκειών.

Τα σχεδόν 130 εκατομμύρια πληθυσμού της χώρας ανήκουν σε 90 ξεχωριστές εθνοτικές ομάδες, τρεις θρησκείες πλέον των πολλών ανιμιστικών, και πέντε γλώσσες. Παρά ταύτα και σε αντίθεση με τις περισσότερες χώρες της περιοχής, η Αιθιοπία δεν αποικίστηκε ποτέ, νικώντας την Ιταλία στη Μάχη της Άντουα το 1896, την οποία οι περισσότεροι Αιθίοπες σπεύδουν με περηφάνια να θυμίσουν.

Το 2018, ο  Άμπι Άχμεντ, ανέλαβε μετά βαΐων και κλάδων πρωθυπουργός. Η λουστραρισμένη εικόνα του νεαρού και φιλόδοξου για τη χώρα του πολιτικού, που ακόμα δεσπόζει σε πολλά σημεία της Αντίς, συγκέντρωσε γύρω του πολύ και αξιόλογο κόσμο που πίστεψε και ήθελε να συνδράμει σε ένα νέο δρόμο ευημερίας και προόδου για τη χώρα, μέσω της αλλαγής του νομικού και θεσμικού πλαισίου καθώς και διαφόρων άλλων μεταρρυθμίσεων.

Τα πρώτα χρόνια, ως είθισται, ήταν ελπιδοφόρα. Απελευθερώθηκαν δημοσιογράφοι και πολιτικοί κρατούμενοι, τα εκτεταμένα internet shutdowns σταμάτησαν, και η χώρα έμοιαζε να ενστερνίζεται και πάλι θεμελιώδεις ελευθερίες και αρχές του κράτους δικαίου. Ο Άμπι έφτασε να λάβει μέχρι και το Νόμπελ Ειρήνης για το ρόλο του στην ειρήνευση των σχέσεων με την Ερυθραία, κάτι που εκ των υστέρων φαντάζει τουλάχιστον τραγική ειρωνεία.

Απέναντι σε όλα αυτά, οι αντιδράσεις φαίνεται να κυοφορούνται, αλλά προς το παρόν δεν εκδηλώνονται, καθώς ο πρωθυπουργός, αποτίοντας φόρο τιμής στην Υπηρεσία Κυβερνοασφάλειας από την οποία ξεκίνησε την καριέρα του, έχει εξαπολύσει έναν πολυμέτωπο αγώνα κατά οποιασδήποτε διαφωνίας, κατά κύριο λόγο σχετικά με την πολιτική του, αλλά όχι μόνο. 

Η φαρέτρα για την κατάπνιξη και εξουδετέρωση οποιασδήποτε διαφορετικής άποψης περιλαμβάνει ανεξέλεγκτα περιοριστικά μέτρα, ασύμβατα με τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας. Η γκάμα εκτείνεται από ρητορική μίσους κατά των "αντιφρονούντων" σε παραπληροφόρηση, κατασταλτικούς νόμους και λογοκρισία στο διαδίκτυο, συνδιαμορφώνοντας ενός είδους ψηφιακό αυταρχισμό.

Το πιο χρήσιμο όπλο για κάτι τέτοιο είναι οι διακοπές λειτουργίας του διαδικτύου, κάτι που ζήσαμε και στο ταξίδι μας, με τις οποίες η κυβέρνηση προσπαθεί να αποτρέψει την πολιτική κινητοποίηση και να εμποδίσει την προβολή ειδήσεων περί στρατιωτικής καταστολής. Οι πολίτες του Τιγκράι, έκαναν συνολικά δυο χρόνια χωρίς ίντερνετ, και τώρα έχει έρθει η σειρά των κατοίκων της Αμάρα (σε κάποιες περιοχές της). Στο ίδιο μήκος κύματος, οι σελίδες κοινωνικής δικτύωσης συχνά μπλοκάρονται, ή επιβραδύνεται εξαιρετικά η δυνατότητα πρόσβασης σε αυτές, το λεγόμενο throttling.

Η Ethio Telecom, που ανήκει κατά μεγάλο ποσοστό στο κράτος, έχει χρησιμοποιήσει αυτήν την τακτική για να περιορίσει την πρόσβαση ατόμων κυρίως σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, με σκοπό τον περιορισμό της διάδοσης πληροφοριών.

Άλλη μέθοδος, μέσω της οποίας εμποδίζεται η ροή των πληροφοριών και κατά συνέπεια περιστέλλεται και η ελευθερία της έκφρασης, είναι η διάδοση παραπλανητικών αφηγήσεων, μέσω ψευδών λογαριασμών, με στόχο να δυσφημιστούν επικριτές της κυβέρνησης ή συγκεκριμένες εθνοτικές ομάδες ή να παρουσιαστούν αλλιώς συγκεκριμένα γεγονότα. Το ίδιο το Facebook συχνά έχει κλείσει πολυάριθμους λογαριασμούς που συνδέονται με την κυβέρνηση, καθώς είναι πλαστοί και προσπάθησαν να εκβιάσουν τα αποτελέσματα των εκλογών του 2021. Όπως γλαφυρά έχει τεθεί, στην Αιθιοπία οι πλατφόρμες αυτές μετατρέπονται σε μέσα «αντικοινωνικής» παρά κοινωνικής δικτύωσης. Στον πόλεμο του Τιγκράι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποιήθηκαν ως ένα ψηφιακό πεδίο μάχης, όπου μεθοδικά χτίστηκαν συγκεκριμένα αφηγήματα που κατάφεραν να επηρεάσουν την αντίληψη για συγκεκριμένα γεγονότα. 

Άλλες φορές χρησιμοποιείται το λεγόμενο internet noise, όπου το διαδίκτυο κατακλύζεται με επουσιώδεις ή ακόμα και διασκεδαστικά λανθασμένες πληροφορίες προκειμένου να αποπροσανατολιστεί το κοινό από τα πραγματικά κρίσιμα και ουσιώδη, όπως όταν κυκλοφορούσε χάρτης όπου η Αιθιοπία έφτανε ως την Ερυθρά Θάλασσα. Συνήθως όμως «ο διαδικτυακός θόρυβος» δεν έχει αυτή τη γραφική πλευρά, καθώς ανθρώπινες ζωές χάνονται στον άνισο αυτό αγώνα. Η κυβέρνηση φαίνεται να κερδίζει στον αγώνα αυτό, χρησιμοποιώντας όχι μόνο αλγορίθμους και bots, αλλά και προσλαμβάνοντας  προσωπικό για να κάνει αυτή τη δουλειά, το λεγόμενο διαδικτυακό στρατό, που εκπαιδεύεται στην Κίνα και λαμβάνει μισθό 300 ευρώ για τις πολύτιμες υπηρεσίες του. Στόχος των επιθέσεων είναι τόσο εγχώριοι δημοσιογράφοι, ακτιβιστές και αντιφρονούντες, αλλά και πολλοί που ζουν εκτός της χώρας. 

Εκτός αυτών των μεθόδων, μια πλειάδα νόμων έχει τεθεί στην υπηρεσία της καταπάτησης της ελευθερίας της έκφρασης. Οι νόμοι αυτοί μπορεί να είναι σωστοί στα χαρτιά, αλλά στην πράξη να αγνοούνται. Δεν είναι λίγες οι φορές που δημοσιογράφοι και ακτιβιστές συλλαμβάνονται αυθαίρετα ενώ πρόσφατα σε μια επιχείρηση σκούπα έκλεισαν διάφορες μη κυβερνητικές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χωρίς νόμιμο έρεισμα.

Συχνότερα όμως είτε διαμορφώνονται εξ αρχής τεχνηέντως, προκειμένου να μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά των διαφωνούντων, είτε είναι δημοσιογράφοι, είτε απλοί πολίτες χρήστες των μέσων δικτύωσης, είτε χρησιμοποιούν υπερβολικά ευρείες νομικές έννοιες για να διευκολύνουν την κατάχρηση. Συναντάται ακόμη και η απευθείας ποινικοποίηση της κριτικής μέσω νομοθετημάτων που προστατεύουν γενικά και αόριστα την «εθνική ενότητα», και είναι ευεπίφορα σε κατάχρηση. Σε αυτά, προστίθενται και η συχνή κήρυξη "Κατάστασης Έκτακτης Ανάγκης", με ό,τι περιστολή ελευθεριών αυτή συνεπάγεται, η εκτεταμένη χρήση της οποίας την έχει καταστήσει τον κανόνα και όχι, όπως προοριζόταν, την εξαίρεση. 

Συνεπεία αυτών, ακτιβιστές, δημοσιογράφοι και απλοί πολίτες βιώνουν το λεγόμενο «chilling effect» των κατασταλτικών μέτρων, έχοντας δηλαδή δει τι συμβαίνει σε όσους τολμούν να εκφραστούν, απέχουν από κάτι τέτοιο στη δημόσια ψηφιακή σφαίρα.

Ταυτόχρονα, οι διαδικτυακές διακοπές, τα bots, το διαδικτυακό noise, το μπλοκάρισμα λογαριασμών οδηγούν εν πρώτοις σε απόκρυψη σημαντικού όγκου πληροφορίας αλλά και σε διάδοση λανθασμένων ειδήσεων, που χειραγωγούν την κοινή γνώμη προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις, συνήθως απαλλάσσοντας τους ιθύνοντες από οποιαδήποτε λογοδοσία και πολιτική ευθυνη.

Έτσι, η ελευθερία της έκφρασης και η πρόσβαση στο διαδίκτυο, αυτοτελές δικαίωμα πλέον και αυτό, περιορίζονται δραματικά, και κατ’ ουσία ακρωτηριάζεται οποιαδήποτε προσδοκία ελευθεριών, κράτους δικαίου και εν τέλει της ίδιας της δημοκρατίας. Οι περισσότεροι συνεντευξιαζόμενοι, άλλωστε, προτιμούν να μην γίνουν οι αναμενόμενες εκλογές το 2026, αν η ελευθερία της έκφρασης συνεχίσει να φιμώνεται με αυτούς τους τρόπους. 

Η έρευνα στην Αιθιοπία λοιπόν, αφήνει μια στιφή γεύση. Ο ιστορικός του μέλλοντος θα την ονόμαζε μάλλον γη των σιγασμένων φωνών. Στο μυαλό μου, όμως, τριγυρνούν συγκρίσεις με την Ελλάδα. Είμαστε όντως τόσο μακριά από την πραγματικότητα αυτή; Είμαστε εμείς και οι ελευθερίες μας αρκετά ασφαλείς, περιτοιχισμένοι από τις δήθεν εγγυήσεις μιας δυτικής δημοκρατίας;

Πρόσφατες έρευνες του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης έρχονται να μου απαντήσουν ότι η Αιθιοπία θα έπρεπε, όπως και έκανε, να με εντυπωσιάσει ως ταξιδιώτη, για τις μαγευτικές διαφορές και τις καινούριες εμπειρίες που προσφέρει, σε σχέση με την Ελλάδα. Όχι όμως σαν μελετητή, τουλάχιστον της ελευθερίας της έκφρασης. Και αυτό διότι η παραπληροφόρηση και η χειραγώγηση δεν είναι προνόμιο μόνο των αφρικανικών αναπτυσσόμενων κρατών. Η ιδέα ότι η ελευθερία στην πληροφορία είναι κεκτημένη για τα καλά στο δυτικό κόσμο είναι απλώς λάθος. Και εδώ όπως και εκεί, υπάρχει χειραγώγηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από «κυβερνητικές υπηρεσίες» και μεμονωμένους πολιτικούς· ενώ στην Αιθιοπία χρησιμοποιούνται κυρίως άνθρωποι για τη χειραγώγηση, στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται και άνθρωποι και bots.

Και στις δύο χώρες οι τρόποι χειραγώγησης είναι η προκυβερνητική προπαγάνδα, η επίθεση εναντίον της αντιπολίτευσης και η καταστολή της πληροφορίας. Στην Ελλάδα οι στρατηγικές περιλαμβάνουν παραπληροφόρηση, τρόλινγκ και ενίσχυση περιεχομένου, με τα δύο τελευταία να απουσιάζουν από την Αιθιοπία. Η μόνη διαφορά είναι ότι στην Ελλάδα ο διαδικτυακός στρατός φαίνεται μικρότερος σε αριθμό.

Έτσι, αντί να «εξωτικοποιούμε» και να οχυρωνόμαστε πίσω από υποτιθέμενες ανακουφιστικές διαφορές, μια βουτιά στο τοπίο του ψηφιακού αυταρχισμού της Αιθιοπίας θα έπρεπε, μάλλον, να μας αφυπνίσει τόσο για να καταλάβουμε και να αξιολογήσουμε τι συμβαίνει εν οίκω, όσο και για να εκτιμήσουμε στις σωστές του διαστάσεις το φαινόμενο της παραπληροφόρησης, και να αντιληφθούμε ότι η μάχη ενάντια σε αυτήν είναι ζωτικής σημασίας στη σημερινή παγκόσμια συγκυρία οπισθοδρόμησης τόσο της δημοκρατίας όσο και του κράτους δικαίου. 

                                                                                                                                                                                 ΤΑΫΓΕΤΗ ΜΙΧΑΛΑΚΕΑ

ADDIS ABABA: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΑΙΘΙΟΠΙΑΣ                               27 Σεπτεμβρίου 2025  

Σε έναν κόσμο όπου το Παρίσι, η Ρώμη και η Νέα Υόρκη πρωταγωνιστούν σε κάθε δεύτερη ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι ταξιδιώτες στρέφονται όλο και περισσότερο σε προορισμούς που δεν έχουν ακόμα κατακλυστεί από την τουριστική υπερέκθεση. Σε τόπους που διατηρούν εκείνο το ανόθευτο στοιχείο, μακριά από την οχλαγωγία του μαζικού τουρισμού, εκεί όπου το αυθεντικό συναντά το άγνωστο και οι εμπειρίες αποκτούν προσωπικό χαρακτήρα. Με αυτή τη σκέψη επιλέγω τον επόμενο ταξιδιωτικό μου προορισμό: την πρωτεύουσα της Αιθιοπίας, την Αντίς Αμπέμπα, που σημαίνει «Νέο λουλούδι» στα αμχαρικά.

Από την Αθήνα, ο πιο γρήγορος και άνετος τρόπος για να ταξιδέψει κανείς στην Αντίς Αμπέμπα είναι με την απευθείας πτήση της Ethiopian Airlines από τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος». Η διάρκεια της πτήσης είναι περίπου 5 ώρες και 30 λεπτά, με δρομολόγια που αναχωρούν συνήθως βράδυ ώστε η άφιξη να γίνεται πρωί στην αιθιοπική πρωτεύουσα. Εναλλακτικά, μπορεί να επιλέξει κανείς ταξίδι με ανταπόκριση μέσω Κωνσταντινούπολης, Καΐρου, Ντόχα ή Αμπού Ντάμπι, με συνολικό χρόνο 8 έως 12 ώρες. Για την είσοδο στη χώρα απαιτείται βίζα, η οποία εκδίδεται εύκολα ηλεκτρονικά, ενώ είναι σημαντικό να ενημερωθεί κανείς εγκαίρως για τυχόν υγειονομικές προϋποθέσεις.

Η Αντίς Αμπέμπα, σε υψόμετρο περίπου 2.355 μέτρων, είναι μια πόλη ζωντανή, γεμάτη αντιθέσεις και ενέργεια. Συνδυάζει γαστρονομία, πολιτισμό και καθημερινό ρυθμό που πάλλεται από ζωή, ενώ είναι στενά συνδεδεμένη με το άρωμα του φρεσκοκαβουρδισμένου καφέ. Πρόκειται για έναν τόπο γεμάτο εικόνες και στιγμές που δύσκολα συναντά κανείς αλλού, με μυρωδιές και γεύσεις που αφηγούνται αιώνες παράδοσης και με ανθρώπους που σε καλωσορίζουν με ειλικρίνεια και θέρμη. H Αντίς Αμπέμπα είναι η πρωτεύουσα της Αιθιοπίας. Ακολουθεί ένας οδηγός για να ζήσεις το αληθινό αφήγημα αυτής της πόλης μέσα από έξι αυθεντικές εμπειρίες.      

Απολαμβάνοντας κάθε γουλιά καφέ

Η Αιθιοπία θεωρείται η πατρίδα του καφέ, μια σχέση βαθιά ριζωμένη στην ταυτότητα του έθνους. Η εμπειρία εδώ δεν περιορίζεται στην κατανάλωση ενός ροφήματος αλλά μετατρέπεται σε τελετουργία. Η γεύση; Ένα μωσαϊκό υφασμένο με νήματα παράδοσης, γης και κοινότητας που χαρακτηρίζουν τη χώρα. Η διαδικασία παραγωγής του καφέ καθρεφτίζει τον σεβασμό και το μεράκι των ανθρώπων, από την καλλιέργεια και τη συγκομιδή έως το καβούρδισμα και την εκχύλιση. Το Tomoca Coffee, που λειτουργεί από το 1953, είναι το σημείο-αναφορά για να ζήσει κανείς αυτή την εμπειρία. Πρόκειται για οικογενειακή επιχείρηση στεγασμένη σε παλιό κτίριο στο κέντρο της πόλης, με καφέ 100% αιθιοπικό Arabica, ο οποίος καβουρδίζεται επιτόπου. Η ατμόσφαιρα είναι πλημμυρισμένη από το άρωμα του φρεσκοκαβουρδισμένου καφέ, ενώ στους τοίχους ξεδιπλώνονται παλιές φωτογραφίες που αφηγούνται την ιστορία του και την πορεία της οικογένειας. Εδώ, κάθε γουλιά είναι και μια επιστροφή στη γενέτειρα της ποικιλίας Arabica. Κι αν θέλετε να πάρετε μαζί σας κομμάτι της εμπειρίας, μπορείτε να αγοράσεις φρεσκοαλεσμένο καφέ σε ειδικά μεταλλικά κουτιά.

Αιθιοπική κουζίνα

Τα υλικά της αιθιοπικής κουζίνας βασίζονται σε όσα προσφέρει η γη, με τα μπαχαρικά να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Οι καυτερές γεύσεις αποτελούν χαρακτηριστικό στοιχείο της, με σάλτσες πλούσιες και αρωματικές που αφήνουν έντονο αποτύπωμα στον ουρανίσκο. Αν υπάρχει όμως ένα πιάτο που εκφράζει συνολικά την αιθιοπική γαστρονομία, αυτό είναι η injera με doro wat. Η injera είναι μια αφράτη, ελαφρώς ξινή και σπογγώδης κρέπα-ψωμί, φτιαγμένη παραδοσιακά από teff, τον μικροσκοπικό σπόρο που καλλιεργείται στην Αιθιοπία και θεωρείται βασικό στοιχείο της διατροφής της. Λειτουργεί ταυτόχρονα ως ψωμί και ως βάση πάνω στην οποία σερβίρονται τα υπόλοιπα φαγητά. Το doro wat είναι ένα από τα πιο γνωστά εθνικά πιάτα: κοτόπουλο μαγειρεμένο σε πλούσια, καυτερή σάλτσα με βάση το κρεμμύδι και το μίγμα μπαχαρικών berbere, που συνήθως συνοδεύεται από βραστά αυγά.

Στις αγορές της πόλης

Για μια αυθεντική εμπειρία, επισκέψου το Kategna Restaurant ή το Yod Abyssinia Traditional Restaurant. Εκεί η injera σερβίρεται σε μεγάλους δίσκους μαζί με ποικιλία παραδοσιακών συνοδευτικών πιάτων. Δεν χρησιμοποιούνται μαχαιροπίρουνα, καθώς η injera λειτουργεί και ως «εργαλείο», με το οποίο τυλίγεις τις μπουκιές σου, συμμετέχοντας σε μια γαστρονομική εμπειρία που είναι ταυτόχρονα κοινωνική και γευστική. Η αίσθηση του μίγματος μπαχαρικών berbere, με τις καυτερές και αρωματικές του νότες, μένει αξέχαστη.

National Museum of Ethiopia

Για όποιον θέλει να γνωρίσει σε βάθος την ιστορία της χώρας, το Εθνικό Μουσείο Αιθιοπίας είναι ο ιδανικός προορισμός. Εδώ εκτίθενται πολυάριθμες συλλογές με παλαιοντολογικά, ιστορικά και πολιτιστικά αντικείμενα, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη ξενάγηση στο παρελθόν και τον πολιτισμό της Αιθιοπίας. Στο μουσείο φυλάσσεται και η διάσημη «Λούσι», το πρώιμο απολίθωμα ηλικίας περίπου 3,2 εκατομμυρίων ετών, που βρέθηκε στην Αιθιοπία και αποτέλεσε σταθμό στη μελέτη της ανθρώπινης εξέλιξης. Το μουσείο χωρίζεται σε τέσσερις βασικές εκθεσιακές ενότητες, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τη συλλογή αιθιοπικής τέχνης. Από αρχαίες τοιχογραφίες και μεσαιωνικά χειρόγραφα μέχρι έργα σύγχρονων καλλιτεχνών, οι εκθέσεις προσφέρουν μια συνολική εικόνα του πολιτιστικού πλούτου της χώρας και αναδεικνύουν την καλλιτεχνική της συνέχεια μέσα στους αιώνες.

Mount Entoto and Natural Park

Λίγο έξω από την πόλη, το Όρος Εντότο (Mount Entoto) προσφέρει μια από τις καλύτερες πανοραμικές θέες στην Αντίς Αμπέμπα. Με υψόμετρο περίπου 3.200 μέτρων, λειτουργεί ως φυσικός πνεύμονας της πρωτεύουσας, με όμορφες διαδρομές μέσα σε δάση ευκαλύπτων και μονοπάτια που αποκαλύπτουν την άγρια ομορφιά της περιοχής. Πέρα από τη θέα, το βουνό έχει σημαντική ιστορική αξία, καθώς υπήρξε η πρώτη πρωτεύουσα του αυτοκράτορα Μενελίκ Β΄ πριν η έδρα μεταφερθεί στην Αντίς Αμπέμπα. Ο επισκέπτης μπορεί να δει το παλιό παλάτι του Μενελίκ και να γνωρίσει περισσότερα για την ιστορία της χώρας μέσα από το ίδιο το τοπίο. Στην περιοχή βρίσκονται επίσης μικρές τοπικές αγορές με πολύχρωμους πάγκους γεμάτους φρούτα, λαχανικά, υφαντά και μπαχαρικά, που μεταφέρουν τη ζωντανή ατμόσφαιρα της αιθιοπικής καθημερινότητας.

Καθεδρικός Ναός Αγίου Γεωργίου

Στο κέντρο της πόλης, ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Γεωργίου, με την εντυπωσιακή οκταγωνική μορφή του, συγκαταλέγεται στις πιο εμβληματικές εκκλησίες της Αιθιοπίας. Χτίστηκε για να τιμήσει τη νίκη της χώρας επί των Ιταλών στη Μάχη της Αντουά το 1896 και αποτελεί αρχιτεκτονικό αλλά και πνευματικό ορόσημο. Οι περίτεχνες βιτρό απεικονίσεις, οι επιβλητικές λεπτομέρειες και οι τοιχογραφίες υψηλής αισθητικής συνθέτουν έναν χώρο ξεχωριστής αξίας. Στο εσωτερικό του λειτουργεί μουσείο με πλούσια συλλογή εκκλησιαστικών κειμηλίων, ανάμεσά τους θρόνοι, σκεύη, στέμματα και ιερατικά άμφια.

Πάρκο Unity

Το Unity Park συνδυάζει τον φυσικό και τον πολιτιστικό πλούτο της Αντίς Αμπέμπα. Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης και εγκαινιάστηκε το 2019, καταλαμβάνοντας μια μεγάλη έκταση με πράσινους χώρους, έργα τέχνης, ζωολογικούς κήπους, ανακτορικούς θαλάμους, λίμνες, βοτανικό κήπο, εστιατόρια και μουσεία. Το Unity Park αποτελεί εμπειρία που αξίζει να εντάξει κανείς στη διαμονή του στην αιθιοπική πρωτεύουσα.

Η Αντίς Αμπέμπα είναι ένας προορισμός διαφορετικός από τους συνηθισμένους, που κερδίζει σταδιακά τον επισκέπτη μέσα από τις γεύσεις, τα αρώματα και την ιστορία της, δίνοντάς του την αίσθηση πως ανακαλύπτει κάτι πριν από τον υπόλοιπο κόσμο.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: H Αντίς Αμπέμπα, μια φωτογραφία του Shutterstock.

                                                                                                                                                                                https://www.travel.gr/

ΥΠΕΡΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΚΑΙ ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΘΙΟΠΙΑ                                            8 Μαρτίου 2025 

Στην Αντίς Αμπέμπα είναι εμφανής, εκτός της πρωτεύουσας είναι απόλυτη. 

Η Αιθιοπία έχει πληθυσμό λίγο κάτω από 130 εκατομμύρια, είναι η δεύτερη πολυπληθέστερη χώρα της Αφρικής μετά τη Νιγηρία και υπολογίζεται ότι ως το 2050 θα φθάσει τα 200 εκατομμύρια. «Η Αντίς Αμπέμπα είναι οι Βρυξέλλες της Αφρικής», μας λένε οι ντόπιοι, υπερήφανοι που η πόλη τους φιλοξενεί την έδρα της Αφρικανικής Ενωσης, η οποία έχει 55 κράτη-μέλη. Στην πραγματικότητα, ο πληθυσμός της Αιθιοπίας υπολογίζεται ότι έχει φτάσει τα 150 εκατομμύρια, αλλά η κυβέρνηση δεν κάνει απογραφή (σ.σ.: από το 2007) γιατί οι εθνοτικές ομάδες χρηματοδοτούνται ανάλογα με τον πληθυσμό τους και φοβάται ότι η νέα απογραφή θα αλλάξει τους συσχετισμούς.

Ο υπερπληθυσμός αντανακλάται στα τεράστια μποτιλιαρίσματα της Αντίς Αμπέμπα, που μεγάλωσε απότομα και πλέον έχει φτάσει κυριολεκτικά δίπλα στο αεροδρόμιο. Από τη γειτονιά Μπόλε, που φιλοξενεί ξενοδοχεία και πρεσβείες, μπορείς να πας με τα πόδια στο ομώνυμο διεθνές αεροδρόμιο, που φαίνεται στο τέρμα της κεντρικής λεωφόρου. Η κυβέρνηση απαλλοτριώνει ό,τι βρίσκεται δίπλα στις λεωφόρους για να τις διαπλατύνει, τα φανάρια για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας είναι λιγοστά.

Στην Αντίς Αμπέμπα είναι εμφανείς οι ανισότητες: από τη μια ζητιάνοι στους δρόμους, χαμόσπιτα και κατσίκες και από την άλλη, ουρανοξύστες που χτίζονται παντού. Προορίζονται κυρίως για προγράμματα στέγασης. Τα προγράμματα αυτά απευθύνονται στη μεσαία και μικρομεσαία τάξη: Το πρόγραμμα 40-60, δηλαδή το 40% το βάζει ο αγοραστής και το 60% το δανείζει χαμηλότοκα η κυβέρνηση μέσω των κρατικών τραπεζών, απευθύνεται στους πιο εύπορους και αφορά κατοικίες στο κέντρο, ενώ στις πιο απομακρυσμένες γειτονιές της πρωτεύουσας εφαρμόζονται τα προγράμματα 20-80 και 10-90. 

Η Αντίς Αμπέμπα και η γύρω πεδιάδα βρίσκονται σε υψόμετρο 2.355 μέτρων, που σημαίνει ότι τη μέρα καίει ο ήλιος καίει και τη νύχτα τσούζει το κρύο. Η γη ανήκει στην κυβέρνηση και τη νοικιάζει για 99 χρόνια και φόρος ακίνητης περιουσίας καθιερώθηκε πρώτη φορά, πέρυσι.

Η Αιθιοπία αποτελεί εξαίρεση στην Αφρική με την έννοια ότι δεν γνώρισε ποτέ αποικιοκρατία. Είναι κατά βάση χριστιανική (άνω του 67%) με κυρίαρχους τους ορθόδοξους (σχεδόν 44%) και ακολουθούν οι ευαγγελιστές (σχεδόν 23%) ενώ δεύτερη μεγαλύτερη θρησκεία είναι το Ισλάμ (31%), κυρίως ανάμεσα στην εθνοτική ομάδα των Αιθίοπων Σομαλών.

Πηγαίνουμε 50 χιλιόμετρα μακριά από την Αντίς Αμπέμπα, για να μοιράσουμε τρόφιμα με την οργάνωση Σύνεσις, παράρτημα της ΜΚΟ Time to Help Germany. Τα σπίτια είναι ως επί το πλείστον από τσίγκους, οι δρόμοι είναι χωματόδρομοι, τα αυτοκίνητα σπάνια. Ο κόσμος κυκλοφορεί με άμαξες που τις σέρνουν μουλάρια.

Μπαίνουμε στο πρώτο σπίτι, είναι το πολύ 10 τετραγωνικά μέτρα. Ενα δωμάτιο όλο κι όλο, με τσίγκινους τοίχους που χωρίζεται στη μέση από μια πλαστική κουρτίνα: στη μια πλευρά ένα κρεβάτι και στη γωνία ένα «βουνό» από στρωσίδια ενώ στην άλλη ένας λάκκος με φωτιά (η κουζίνα) και δύο ξεκοιλιασμένες πολυθρόνες μπροστά σε μια παμπάλαια τηλεόραση, το σαλόνι. Στο σπίτι αυτό ζει μια γυναίκα με τα τρία παιδιά της: το ένα, μωρό, το κουβαλά στην πλάτη, το άλλο, ένα τετράχρονο κοριτσάκι, τρώει καθισμένο στο κρεβάτι, ενώ ο μεγαλύτερος, επτά ετών, λείπει στο σχολείο. Η γυναίκα μας εξηγεί ότι ο άνδρας της έφυγε πριν από έναν χρόνο για να βρει δουλειά και έκτοτε έχουν χαθεί τα ίχνη του. Είναι ευγνώμων για τα τρόφιμα που της φέραμε: ρύζι, όσπρια, ζυμαρικά, ζάχαρη, αλεύρι.

Στα διπλανά σπίτια, στα διπλανά χωριά, η ίδια ιστορία. Τσίγκινοι τοίχοι που «μπάζουν» στο κρύο της νύχτας. Ενας λάκκος μέσα στο δωμάτιο με ξύλα για μαγείρεμα και θέρμανση, παμπάλαιες τηλεοράσεις, συχνά ασπρόμαυρες, κανένα κινητό τηλέφωνο. Η τουαλέτα μια τρύπα στο χώμα στα γύρω χωράφια, νερό τρεχούμενο δεν υπάρχει, ακόμα και στην Αντίς Αμπέμπα έρχεται δύο φορές την εβδομάδα. Μερικά από τα σπίτια, που επισκεπτόμαστε ανήκουν στην κυβέρνηση και τα παραχώρησε σε ανθρώπους που ήταν άστεγοι με ενοίκιο 10 ευρώ τον χρόνο, αλλά πολλοί δυσκολεύονται να βρουν ακόμη και αυτό το ποσό. 

Στην Αντίς Αμπέμπα, επισκεπτόμαστε ένα ορφανοτροφείο για να μοιράσουμε τρόφιμα και φάρμακα. Φιλοξενεί 37 παιδιά, πολλά από τα οποία με νοητική υστέρηση ή σωματικές αναπηρίες, διότι αυτά είναι τα πρώτα που εγκαταλείπονται στον δρόμο. Η αστυνομία μαζεύει τα εγκαταλειμμένα παιδιά, τα πηγαίνει στο κρατικό ορφανοτροφείο και από εκεί τα μοιράζει στα διάφορα ορφανοτροφεία. 

Η Αιθιοπία ήταν χώρα που τροφοδοτούσε με παιδιά προς υιοθεσία τη Δύση, περιλαμβανομένης της Ελλάδας, όμως η κυβέρνηση απαγόρευσε τις υιοθεσίες από το εξωτερικό πριν από οκτώ χρόνια, όταν η δολοφονία ενός μικρού κοριτσιού υιοθετημένου στις ΗΠΑ πήρε μεγάλη δημοσιότητα στην Αντίς Αμπέμπα. Η υπεύθυνη του ορφανοτροφείου, μας εξηγεί: «Πριν αλλάξει η πολιτική, για τις υιοθεσίες από το εξωτερικό, υπήρχαν 65 γραφεία που δραστηριοποιούνταν στις υιοθεσίες από το εξωτερικό. Σήμερα δεν υπάρχει κανένα. Εκτοτε η κατάσταση στα αιθιοπικά ορφανοτροφεία είναι απελπιστική. Πιέζουμε την κυβέρνηση να ανοίξει τις υιοθεσίες σε ξένους, όμως προς το παρόν δεν έχουμε καμία θετική ένδειξη. Επιβιώνουμε με δυσκολία χάρη σε ιδιωτικές δωρεές, δεν έχουμε κρατική χρηματοδότηση. 

Πολλοί Αιθίοπες μασούν ένα διεγερτικό χόρτο, το κατ (ή τσχατ όπως το προφέρουν), που το κρατούν σαν «μπάλα» στο μάγουλό τους μέχρι να βγάλει τις ελαφρώς ευφορικές ουσίες του. Ρωτάμε τον Μοχάμεντ, που μας ξεναγεί μασώντας κατ στο Μερκάντο, τη μεγαλύτερη υπαίθρια αγορά της Αντίς Αμπέμπα και όλης της Αφρικής: «Ποιο είναι το μεγαλύτερο προτέρημα των Αιθιόπων και ποιο το μεγαλύτερο μειονέκτημα;». Η φιλοξενία και η αλληλοϋποστήριξη από τη μια, η έλλειψη παιδείας και ενότητας από την άλλη» απαντά.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Χωριό έξω από την Αντίς Αμπέμπα                                                                                                      

                                                                                                                                                                                 ΤΑΝΙΑ ΜΠΟΖΑΝΙΝΟΥ

                                                                                                                                                                                     www.tovima.gr

MULATOU ASTATKE                                                                                                                   25 Ιανουαρίου 2025  

O Mulatu Astatke, είναι ο πρωτοπόρος της Ethio-Jazz. Το μοναδικό κράμα μουσικών παραδόσεων, πολιτισμών και ήχων το οποίο εμπνεύστηκε και διακονεί από τη δεκαετία του '60, φέρει τον τίτλο «Ethio-Jazz», στην πραγματικότητα όμως η μουσική του Mulatu Astatke είναι κάτι πολύ περισσότερο και σύνθετο. Κατά καιρούς τον έχουν αποκαλέσει «πατέρα της Αιθιοπικής τζαζ» ή ακόμη και «Duke Ellington της Αιθιοπίας». Ωστόσο, πέρα από τους επαίνους και το θαυμασμό, ο 80χρονος σήμερα Astatke παρέμεινε ανέκαθεν ένα ελεύθερο, οικουμενικό μουσικό δαιμόνιο. Γι' αυτό και τον ήχο του κανείς δεν μπόρεσε ποτέ να μιμηθεί με επιτυχία, αλλά και γι' αυτό ο ίδιος λατρεύτηκε από εκατομμύρια μουσικόφιλους σε όλο τον πλανήτη.

Το ελληνικό κοινό έχει απολαύσει κατά το παρελθόν ζωντανά τις μαγικές περιπλανήσεις του Mulatu Astatke, ιδιαίτερα αφ' ότου η μουσική του έγινε ευρύτερα γνωστή χάρη στην επένδυση της εξαιρετικής κινηματογραφικής ταινίας «Τσακισμένα Λουλούδια» (Broken Flowers) του Jim Jarmusch, με πρωταγωνιστή τον Bill Murray.

Ο Jarmusch, ο οποίος δείχνει ιδιαίτερη φροντίδα για τη μουσική των έργων του, βασίστηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό στις συνθέσεις του Mulatu Astatke προκειμένου να δημιουργήσει μια χαμηλότονη, εύθραυστη και κάπως μελαγχολική ατμόσφαιρα. Το αποτέλεσμα ήταν η μουσική υπόκρουση να γαντζώνεται στη μνήμη του θεατή το ίδιο έντονα όσο και η ερμηνεία του Bill Murray ή και ολόκληρη η ταινία.

Βέβαια, ο Mulatu Astatke ήταν ήδη πασίγνωστος, ως μια φυσιογνωμία με τεράστια ισχύ επιρροής στο χώρο της λεγόμενης World Music. Ηχογράφησε τους πρώτους του δίσκους στις ΗΠΑ, το 1966 και έκτοτε δεν σταμάτησε να πειραματίζεται με το συνδυασμό μουσικών στοιχείων της αμερικανικής τζαζ, με τους ήχους της πατρίδας του της Αιθιοπίας. Ακόμη και σήμερα, αγέραστος και ακούραστος, με μια παιδική σχεδόν φρεσκάδα και ενέργεια, ο Mulatu Astatke περιοδεύει ανά την Ευρώπη.

Ως συνθέτης ο Astatke ανήκει σε ένα σπάνιο είδος πρωτοπορίας, στο οποίο ο εντυπωσιασμός απουσιάζει εντελώς -παρά την τόλμη με την οποίαν προσεγγίζεται η ουσία της μουσικής. Λένε, φερ' ειπείν για τις συνθέσεις του Mulatu Astatke ότι «αν πεις σε ανθρώπους που χορεύουν με τα κομμάτια του Mulatu ότι ο ρυθμός που κρατούν τα τύμπανα είναι στα 4 αλλά το μπάσο παίζει στα 6, θα μπερδέψουν τα βήματά τους και πέσουν κάτω. Αν όμως δεν το πεις σε κανέναν, όλοι θα συνεχίσουν να χορεύουν χωρίς κανένα πρόβλημα και θα απολαμβάνουν τη μουσική».

Το χάρισμα του Mulatu Astatke δεν αναλύεται και δεν εξηγείται. Και, εννοείται, δεν θα μπορούσε να κρυφτεί, από τον εαυτό του πρώτα από όλα: Καίτοι η οικογένειά του ήταν εύπορη και είχε εντελώς διαφορετικά σχέδια για εκείνον, μόλις ο Mulatu βρέθηκε στην Αγγλία όπου υποτίθεται πως θα σπούδαζε με στόχο να γίνει μηχανικός, εκείνος καταπιάστηκε με τη μουσική. Φοίτησε αρχικά στο Trinity College του Λονδίνου και κατόπιν στο φημισμένο Berklee College of Music της Βοστώνης, στις ΗΠΑ.

Το αγαπημένα του όργανα είναι το βιμπράφωνο και τα κρουστά και με οδηγό αυτά κατάφερε να μπολιάσει τα αμερικανικά ακούσματά του με την παραδοσιακή αιθιοπική μουσική. Έτσι, ο θαυμασμός του πχ για κολοσσούς της αμερικανικής big band jazz, όπως ο Duke Ellington, αλλά και η αυτοσχεδιαστική υπεροχή του John Coltrane αναμίχθηκαν από τον Mulatu Astatke με τους αρχέγονους αφρικανικούς ήχους, σε ένα χωνευτήρι που μόνο ο ίδιος ξέρει πώς δημιουργήθηκε και πώς θα εξελισσόταν.

Η Αιθιοπία πέρασε πολλές κοινωνικές, πολιτικές ακόμη και πολιτειακές περιπέτειες, όμως ο Mulatu Astatke παρέμεινε αμετακίνητος στη θέση του, συχνά υπομένοντας την γενικότερη αναταραχή, πάντα προσηλωμένος στη δική του μουσική. Κι αυτή η αγάπη για την πατρίδα του και τον πολιτισμό της, ο πηγαίος σεβασμός του συλλέκτη σε ήχους που μοιάζουν να έρχονται από τα έγκατα της ιστορίας -ή της ίδιας της Μάνας Γης- είναι μερικά από τα πλεονεκτήματα του Mulatu Astatke ως μουσικού. Ως μουσικού του κόσμου, με την κυριολεκτική έννοια, εφόσον η μουσική του είναι ένας κόσμος από μόνη της.

                                                                                                                                                                            ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ

                                                                                                                                                                             www.protothema.gr

ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΣΟΜΑΛΙΛΑΝΔΗ                                                              7 Δεκεμβρίου 2024 

Ένας Έλληνας της Μελβούρνης σ' αυτή την άγνωστη χώρα:

Οι ταξιδιωτικοί προορισμοί επιλέγονται από τον κόσμο για διάφορους λόγους. Ωστόσο, ορισμένα μέρη αξίζει οπωσδήποτε να τα επισκεφθείς όταν βιώνουν μια ιδιαίτερη ιστορική συγκυρία. Η αυτοανακυρηγμένη χώρα της Σομαλιλάνδης που βρίσκεται στο Κέρας της Αφρικής, είναι ένας από αυτούς τους προορισμούς και η ώρα να την επισκεφθεί κάποιος είναι τώρα, που διανύει μια φιλόδοξη διαδικασία οικοδόμησης του έθνους και αγωνίζεται για επίσημη ανεξαρτησία. 

Σήμερα, όταν η πιο μικρή αναφορά στη λέξη Σομαλία, φέρνει στο νου εικόνες πολέμου και καταστροφής, είναι αισιόδοξο το να βλέπεις αυτήν την αυτοαποκαλούμενη αυτόνομη χώρα να προσφέρει μια εναλλακτική αφήγηση. Εν συντομία, η Σομαλιλάνδη αποτελεί το λειτουργικό κομμάτι της διεθνώς αναγνωρισμένης Σομαλίας. Εδαφικά είναι η πρώην αποικιοκρατούμενη Βρετανική Σομαλιλάνδη, το βόρειο τμήμα της Σομαλίας. Το 1991 η Σομαλιλάνδη απέκτησε την ανεξαρτησία της από την Σομαλία, αλλά κανένα κράτος δεν την έχει αναγνωρίσει επίσημα. Έχει χαράξει ένα δικό της αναπτυξιακό δρόμο, έχει εκδόσει το δικό της εθνικό νόμισμα και έχει ακολουθήσει μια αυτόνομη πορεία, μακριά από την κεντρική διοίκηση της Μογκαντίσου, η οποία έχει στιγματιστεί για την επίδειξη ολιγωρίας και κατάχρησης εξουσίας. 

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι να φτάσεις στη Σομαλιλάνδη. Οι περισσότεροι έρχονται αεροπορικώς από την Αντίς Αμπέμπα ή το Ντουμπάι, ενώ οι πιο θαρραλέοι έρχονται διά ξηράς, περνώντας τα σύνορα του Wajalee, κοντά στην Αιθιοπική πόλη Jijiga. Πολλοί προτιμούν να κάνουν μια στάση στην Αιθιοπική πρωτεύουσα, διότι τούς δίνεται η δυνατότητα να πάρουν βίζα από το γραφείο της αντιπροσωπίας της Σομαλιλάνδης η οποία εκδίδεται την ίδια μέρα. Επίσης, μπορεί κάποιος να πάρει βίζα στο αεροδρόμιο της Σομαλιλάνδης εάν το ξενοδοχείο του έχει υποβάλει την αίτησή του στο Υπουργείο Εξωτερικών. 

Η πρώτη στάση των ταξιδιωτών είναι η πρωτεύουσα Χαργκέισα. Αυτή η άναρχα απλωμένη πόλη, του ενός εκατομμυρίου και άνω κατοίκων, έχει προφανώς αναπτυχθεί με πολύ γρήγορους ρυθμούς. Κυριαρχούν οι χαλικόδρομοι και η έλλειψη υποδομής. Γαϊδούρια και 4x4 μοιράζονται τους ίδιους δρόμους. Το χαώδες κέντρο της πόλης έχει τα αξιοθέατά του. 

Πρώτα-πρώτα, έχει πιο πολλά παπουτσάδικα από την οδό Chapel του Prahran. Μετά υπάρχει αφθονία ανθρώπων που ανταλλάσσουν συνάλλαγμα με τις στοίβες χαρτονομισμάτων που κοντεύουν το ένα μέτρο σε ύψος. Κάποιος μπορεί να γίνει σχεδόν εκατομμυριούχος στο τοπικό νόμισμα εξαργυρώνοντας εκατό δολάρια ΗΠΑ ή Ευρώ. 

Η κουζίνα των πολυάριθμων εστιατορίων έχει επηρεαστεί από τα φαγητά της γειτονικής Αιθιοπίας. Ο καλύτερος τρόπος να ξεκινήσει κάποιος την ημέρα του είναι τρώγοντας μπεWiρ, μια πρωινή λιχουδιά. Το μπεΐρ προετοιμάζεται από ψιλοκομμένο συκώτι κατσικιού ή αρνιού τηγανισμένο με πιπεριές και κρεμμύδια. Είναι ένα γεύμα για αυτούς που λατρεύουν τα πικάντικα. 

Υπάρχουν πολλοί Σομαλιλανδοί της Διασποράς που επαναπατρίζονται. Συνάντησα τον 30χρονο Αχμέντ από το Λονδίνο, που βρισκόταν τρεις μήνες στην Χαργκέισα. Γεννήθηκε εκεί αλλά οι γονείς του έφυγαν για την Αγγλία όταν ήταν μόλις δυο ετών.«Παραιτήθηκα από τη δουλειά σε ένα γραφείο στο Λονδίνο. Κάθε μέρα που έμπαινα στο μετρό, έβλεπα μουτρωμένα πρόσωπα. Τον χειμώνα από τις τρεις το απόγευμα νύχτωνε. Μ' έπιανε κατάθλιψη. Εδώ στη Σομαλιλάνδη έχουμε λιακάδα δώδεκα μήνες το χρόνο και μου δίνεται η ευκαιρία να ξανασυνδεθώ με τις ρίζες μου και την οικογένειά μου».

Το περίφημο Khat: Είναι αδύνατο να αποφύγεις την πανταχού παρούσα χρήση του κχατ. Το κχατ είναι ένας θάμνος που καλλιεργείται σε χώρες του Κέρατος της Αφρικής. Οι άνθρωποι μασούν τα φύλλα του και έρχονται σε μια κατάσταση ευφορίας και διέγερσης. Χρησιμοποιείται ως τονωτικό από την πλειοψηφία του πληθυσμού, σε μια κοινωνία που δεν επιτρέπεται το αλκοόλ, με τραγικές συνέπειες. Είναι τεράστια τα προβλήματα της ψυχικής υγείας σε αυτήν την νέα χώρα και ακόμα μεγαλύτερες οι προκλήσεις όταν υπάρχουν μόνο δυο ψυχίατροι ανάμεσα σε πληθυσμό τρεισήμισι εκατομμυρίων.

Στην Χαργκέισα με σύστησαν στα μέλη του πανεπιστημιακού συμβουλίου. Μου έκανε εντύπωση πόσο νέοι ήταν οι καθηγητές και η διοίκηση. Η πλειοψηφία είχαν σπουδάσει στο εξωτερικό και είχαν επιστρέψει για να προσφέρουν στην οικοδόμηση της χώρας τους, πιστεύοντας ότι η παιδεία είχε ένα πολύ καθοριστικό ρόλο να παίξει. Μια νέα καθηγήτρια με λονδρέζικη προφορά με χαιρέτισε. Ήταν η υποπρύτανης των τμημάτων μαιευτικής και νοσηλευτικής: «Άκουσα ότι ήρθες από την Αυστραλία. Δεν είναι όλοι οι Αυστραλοί ξανθοί, γαλανομάτηδες, αθλητικοί και μένουν κοντά στη θάλασσα;». Εκτός από τα ξανθά μαλλιά, θέλω να πιστεύω ότι κάπως ταίριαζα μ' αυτή την εικόνα. Φαντάζομαι ότι τέτοιες εντυπώσεις αποκτά κάποιος που έχει δει αρκετά επεισόδια από την αυστραλέζικη τηλεοπτική σειρά «Neighbours» όπου για ένα διάστημα παιζόταν τρεις φορές την ημέρα στην Αγγλία».

Έξω από την πρωτεύουσα υπάρχουν δυο σημαντικά αξιοθέατα που αξίζουν να τα επισκεφθείς. Οι καλοδιατηρημένες Νεολιθικές βραχογραφίες σε σπήλαια στο Las Geel και το λιμάνι της Μπερμπέρα. Για να ταξιδέψεις έξω από την πρωτεύουσα, οι Αρχές συνιστούν να πάρεις ένα αυτοκίνητο 4x4, οδηγό, ξεναγό και έναν οπλισμένο σωματοφύλακα. 

- Νεολιθική τέχνη σε σπηλιά στο Las Geel. Το ταξίδι στη Σομαλιλάνδη δεν είναι για τους λιγόψυχους, αλλά για τους τολμηρούς και τους περιπετειώδεις, που θα εντυπωσιαστούν με αυτά που έχει να τους προσφέρει. Οι βραχογραφίες που αναπαριστούν ανθρώπους, ζώα και την καθημερινή ζωή της εποχής σίγουρα θα είχαν την προστασία της UNESCO εάν η Σομαλιλάνδη ήταν αναγνωρισμένη από τα Ηνωμένα Έθνη. Οι διακοσμημένοι τοίχοι αυτών των πέτρινων καταφυγίων έχουν διατηρήσει τα έντονα χρώματα παρά τις καιρικές συνθήκες επί αιώνες. 

- Το λιμάνι της Μπερμπέρας είναι λίγο παραπάνω από μιας ώρας διαδρομή με αυτοκίνητο από το Las Geel. Προσφέρει την ευκαιρία κολύμβησης στα θερμά Σομαλικά ωκεάνια νερά και την απόλαυση φρεσκοπιασμένων ψαρών. Το αναπόφευκτο θέαμα κατεστραμμένων κτιρίων είναι ένδειξη ότι η πόλη έχει γνωρίσει πιο ένδοξες εποχές. Οι λιμενικές εγκαταστάσεις και ο Σοβιετικής κατασκευής αεροδιάδρομος, από τους μακρύτερους στην Αφρική, γνώρισαν μεγάλη δραστηριότητα στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Σήμερα η Μπερμπέρα και το εξίσου ετοιμόρροπο Ερυθραίο λιμάνι της Μασσάουα, χάνουν σημαντικά από την οικονομική δραστηριότητα που εκπέμπει η περίκλειστη από ξηρά Αιθιοπία. Παραπάνω από 90% των εξαγωγών και εισαγωγών της Αιθιοπίας διακινούνται από το λιμάνι του Τζιμπουτί της Ερυθράς Θάλασσας.

Ορισμένες ιστορικές αναφορές παρουσιάζουν τη Σομαλιλάνδη ως την περιοχή που βρισκόταν το αρχαίο βασίλειο του Πουντ, το οποίο εμπορευόταν εξωτικά προϊόντα με τους αρχαίους Αιγυπτίους. Ίσως ήρθε η ώρα για τον σύγχρονο ταξιδιώτη να εξετάσει αυτήν τη θεωρία.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ:Νεολιθικές βραχογραφίες στο σπήλαια  Las Geel 

                                                                                                                                                                          ΝΙΚΟΣ ΝΤΑΛΛΑΣ

Η ΕΞΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΙΘΙΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΥΘΡΑ ΘΑΛΑΣΣΑ                                  30 Νοεμβρίου 2024 

Το ενδιαφέρον της  Αιθιοπίας, για την άμεση πρόσβαση προς την Ερυθρά Θάλασσα είναι πηγή ανησυχίας για την Αίγυπτο, τη Σομαλία και την Ερυθραία. Για τον λόγο αυτό, οι ηγέτες των παραπάνω χωρών δημιούργησαν συμμαχία, για να αντιμετωπίσουν την επιρροή της Αιθιοπίας στο Κέρας της Αφρικής (Οκτωβρίου 2024). 

Όλα ξεκινήσαν όταν η Αιθιοπία και η Σομαλιλάνδη (πρώην Βρετανική Σομαλία) υπέγραψαν συμφωνία (Ιανουάριο 2024), για τη χρήση από την Αιθιοπία του λιμανιού, της Μπέρπερα, για 50 χρόνια. Βρίσκεται στη νότια πλευρά του Κόλπου του Άντεν, έχει νευραλγική θέση στο Κέρας της Αφρικής και βρίσκεται στην θαλάσσια οδό, που συνδέει τη Μέση Ανατολή με την Ανατολική Αφρική.

Εντωμεταξύ οι υποδομές του λιμανιού, για τη υποστήριξη της έξοδου της Αιθιοπίας στην Ερυθρά θάλασσα είναι ανύπαρκτες. Η πολυεθνική εταιρία DP World έχει αναλάβει να εκσυγχρονίσει το λιμάνι της Μπέρμπερα και να το μετατρέψει σε ένα μεγάλο ναυτιλιακό κόμβο. Το κόστος της πρώτης φάσης για την επέκταση του λιμανιού ανέρχεται στα 400 εκατομμύρια δολάρια. Στόχος είναι η δημιουργία ενός προβλήτα για τα μεγάλα πλοία και ενός τεράστιου τερματικού σταθμού, για τα εμπορευματοκιβώτια. Σε δεύτερη φάση, η χωρητικότητα του λιμανιού σε εμπορευματοκιβώτια θα φτάσει το 1 εκατομμύριο TEU. Ο επικεφαλής της DP World δήλωσε:<< Το όραμά μας είναι να κάνουμε το λιμάνι της Μπέρμπερα, ένα περιφερειακό θαλάσσιο κόμβο και μια πύλη έξοδου της Αιθιοπίας προς την Ερυθρά Θάλασσα>>. Για να γίνει όμως μια πύλη έξοδου, χρειάζεται να υπάρχει και οδικό δίκτυο, που να συνδέει το λιμάνι με την Αιθιοπία. Σήμερα οι δρόμοι είναι στενοί και γεμάτοι τρύπες.

Οι γείτονές της Αιθίοπας επιδιώκουν να την αντιμετωπίσουν με διπλωματικά και στρατιωτικά μέσα. Η πηγή ανησυχίας που δημιούργησε τη συμμαχία μεταξύ Αιγύπτου, Ερυθραίας και Σομαλίας, οφείλεται στο γεγονός, ότι πιστεύουν ότι θα θιγούν τα συμφέροντα τους και συγκεκριμένα:

- Αίγυπτος: Η συμφωνία για το λιμάνι της Μπέρμπερα είναι μια σημαντική ανησυχία, καθώς η πρόσβαση της Αιθιοπίας στην Ερυθρά Θάλασσα θα επιδεινώσει τα ήδη μειωμένα κέρδη της Αιγύπτου στην περιοχή. Η χώρα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη Διώρυγα του Σουέζ. Η διώρυγα της απέφερε κέρδη 9,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μεταξύ 2022-23. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Διώρυγα επηρεάζεται αρνητικά από τις επιθέσεις των Χούτι στα εμπορικά πλοία που, διέρχονται από το Μπαμπ Αλ Μαντάμπ, οδηγώντας έτσι σε μείωση της κυκλοφορίας στη Διώρυγα του Σουέζ έως και 66%, 

- Ερυθραία:Μέτα την συμφωνία της Σομαλιλάνδης, οι ανησυχίες έχουν αυξηθεί. Πρόσφατα, αναστάλθηκαν  οι πτήσεις της Αιθιοπικής αεροπορικής εταιρείας προς την Ερυθραία, Οι σχέσεις μεταξύ Ερυθραίας και Αιθιοπίας εξακολουθούν να είναι ασταθής. Η Ερυθραία, που βρίσκεται στη δυτική ακτή της Ερυθράς Θάλασσας, θεωρεί την Ερυθρά Θάλασσα απαραίτητη για την εθνική της ασφάλεια. Η Ερυθραία θεωρεί τη συμμαχία της με την Αίγυπτο και τη Σομαλία ως μια ευκαιρία, για να ενισχύσει τη δική της στρατιωτική και διπλωματική θέση στην περιοχή. 

- Σομαλία: Η απόφαση της Σομαλίας να ενταχθεί στη συμμαχία Αιγύπτου - Ερυθραίας αντανακλά μια αυξανόμενη ανησυχία, για τον ρόλο της Αιθιοπίας στη Σομαλιλάνδη. Η Σομαλία διεκδικεί τη Σομαλιλάνδη, ως μέρος της επικράτειάς της, ακόμη και μετά την κήρυξη της ανεξαρτησίας της(1991). Η συμφωνία για το λιμάνι της Μπέρπερα, υπονομεύει τις αξιώσεις της Σομαλίας επί της κυριαρχίας της Σομαλιλάνδης. Η συμμαχία (Αιγύπτου, Ερυθραίας, Σομαλίας) προσφέρει στη Σομαλία ένα μέσο για να θέσει τα ζητήματά της σχετικά με τη Σομαλιλάνδη διεθνώς, χρησιμοποιώντας τη διπλωματική επιρροή της Αιγύπτου και της Ερυθραίας, για να ενισχύσει τη στάση της.

Τελικά, η Αιθιοπία με τις πρωτοβουλίες που πήρε, έλυσε το πρόβλημα της εξόδου της, στην  Ερυθρά Θάλασσα. Θα κατέχει μετόχες του λιμανιού της Μπέρπερα, ενω η Σομαλιλάνδη θα αποκτήσει μετόχες της Ethiopian Airlines.

                                                                                                                                                                   www.geopoliticalmonitor.com

ΤΟ ΜΕΤΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΗΣ ΑΙΘΙΟΠΙΑΣ

Μεταξύ των εκπλήξεων στη γεωπολιτική το  2023 ήταν η επέκταση των BRICS . Οι έξι χώρες που προσκλήθηκαν ήταν η Αργεντινή, η Αίγυπτος, η Αιθιοπία, το Ιράν, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ).

Ίσως το πιο εκπληκτικό ήταν η πρόσκληση στην Αιθιοπία, μια απίθανη υποψήφια των BRICS. Έχοντας εμφανιστεί αργά, στη συνέχεια επιδίωξε τον στόχο να είναι μέρος των BRICS ανελέητα. Ως η δεύτερη σε πληθυσμό χώρα στην Αφρική και η 10η μεγαλύτερη  από άποψη έκτασης, είδε στο BRICS μια ευκαιρία να επεκτείνει το ανάστημά της.

Ο γείτονας και εχθρός της, η Αίγυπτος, με την οποία έχει διαρκή διαμάχη για  τα νερά του Νείλου και το Μεγάλο Αιθιοπικό Φράγμα Αναγέννησης (GERD ) ήταν υποψήφια. Η Αιθιοπία δεν ήθελε να μείνει πίσω.

Στο ευρύτερο πλαίσιο, η Αιθιοπία είχε μια φτωχή οικονομία εν μέρει λόγω του συνεχούς εμφυλίου της, που διέλυσε τη χώρα.  Μεταξύ των πιο υποσχόμενων οικονομιών στην Αφρική,  η Αιθιοπία ήταν πλέον σαν μια θήκη με καλάθι. Η ένταξη στους BRICS ανέβασε το ανάστημά της από μια φτωχή χώρα με οικονομία χαμηλών επιδόσεων και εσωτερικές διαμάχες.

Προηγουμένως, η Αιθιοπία ήταν αγαπημένη των Ηνωμένων Πολιτειών (ΗΠΑ) και της Δύσης για τον αγώνα της κατά της τρομοκρατίας στη Σομαλία. Τώρα παρέμενε απομονωμένη από τις ΗΠΑ λόγω της αδυσώπητης καταδίωξης του πολέμου στο Tigray, σε συνεργασία με τον παλιό εχθρό της, την Ερυθραία. Η αποτυχία της αμερικανικής πολιτικής να περιορίσει αυτόν τον πόλεμο, οι ανησυχίες της για τα ανθρώπινα δικαιώματα και η έλλειψη λύσης υπό την αιγίδα των ΗΠΑ ενόχλησαν τους φίλους της Αιθιοπίας στην Ουάσιγκτον. Αυτό οδήγησε  στην αναστολή της Αιθιοπίας από τη χρήση των πλεονεκτημάτων του Αμερικανικού Νόμου για την Ανάπτυξη και τις Ευκαιρίες (AGOA) τον Ιανουάριο του 2022.  Η Αιθιοπία ταλαιπωρήθηκε . Η Αιθιοπία ως κύριος δικαιούχος της AGOA, μόχλευσε τις ΑΞΕ και επέκτεινε τις εξαγωγές μεταποίησης μέσω της ανάπτυξης ειδικών βιομηχανικών ζωνών. Το 2020, από τα  525 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ των εξαγωγών της Αιθιοπίας στις ΗΠΑ,  τα μισά ήταν αδασμολόγητα βάσει της AGOA. Αυτά περιελάμβαναν ενδύματα, δερμάτινα υποδήματα, λουλούδια και φυτικά προϊόντα.

Απαιτώντας να ενταχθεί στους BRICS, η Αιθιοπία μετέφερε στους δυτικούς φίλους της ότι είχε άλλες επιλογές. Οι BRICS θεωρούνταν μια ομάδα υποστηριζόμενη από την Κίνα και τη Ρωσία από τη Δύση. Η Αιθιοπία έπαιξε καλά τα χαρτιά της. Είχε την υποστήριξη της προεδρίας των BRICS του 2023, της Νότιας Αφρικής στο τελευταίο της άλμα προς την ένταξη.

Η Νιγηρία, η πολυπληθέστερη χώρα της Αφρικής, και η Κένυα, μια ισχυρότερη οικονομία, ήταν καλύτεροι υποψήφιοι για τους BRICS. Θα είχαν φέρει περιφερειακή ισορροπία στην αφρικανική εκπροσώπηση στα BRICS με τη Νότια Αφρική και την Αίγυπτο. Αποφασίστηκε η επιδίωξη του ονείρου των BRICS από τον πρωθυπουργό της Αιθιοπίας Abiy Ahmed, ο οποίος πέταξε στη Νότια Αφρική μετά από πρόσκληση του Προέδρου Ramaphosa και επέμεινε να συμπεριληφθεί η Αιθιοπία τώρα, αντί να περιμένει την προσέγγιση βάσει κριτηρίων που εξελίσσονταν οι BRICS.

Ο τρόπος με τον οποίο η Αιθιοπία αμφισβήτησε τη λήψη αποφάσεων για τους BRICS οδήγησε στο να αποδεχτούν οι BRICS ότι θα καθιέρωναν ένα κριτήριο για την επέκταση, αλλά στη συνέχεια να συμφωνήσουν να δεχτούν έξι χώρες σε κάτι που τώρα είναι πρόωρο. Η Αργεντινή έχει απορρίψει έκτοτε την πρόσκληση και ο ενθουσιασμός της Σαουδικής Αραβίας μειώνεται, επειδή δεν είναι η μοναδική προσθήκη στους BRICS, αλλά μία από άλλες πέντε. Η νικήτρια σε αυτό είναι ξεκάθαρα η Αιθιοπία. Κανείς δεν φαινόταν να ρωτά τι θα έφερνε στους BRICS εκτός από ένα σύνολο δυσεπίλυτων προβλημάτων.

Παρά την επιτυχία αυτή να γίνει μέλος των BRICS, η Αιθιοπία παλεύει με την οικονομία της. Τον Δεκέμβριο του 2023, έγινε η τρίτη χώρα της Αφρικής που δεν χρεοκόπησε. Δεν τήρησε την πληρωμή των 33 εκατομμυρίων δολαρίων  για το κρατικό της ομόλογο. Η οικονομική της αδυναμία λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας και του μακροχρόνιου εμφυλίου πολέμου, που πλασματικά έληξε τον Νοέμβριο του 2022, την άφησε σε κακή οικονομική κατάσταση.

Η Αιθιοπία προσχώρησε στη Ζάμπια και τη Γκάνα σε μια αναδιάρθρωση κοινού πλαισίου της G20. Το 2021, η Αιθιοπία είχε ζητήσει ελάφρυνση στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του G20 για το χρέος.  Με μειωμένα συναλλαγματικά αποθέματα, τα οποία αποτελούσαν σταθερό πρόβλημα στη χώρα και υψηλό πληθωρισμό , κατέληξε διμερώς σε συμφωνίες αναστολής εξυπηρέτησης του χρέους με τους πιστωτές, μεταξύ άλλων με την Κίνα και την Ινδία.  Η Αιθιοπία έχει 28,2 δισεκατομμύρια δολάρια σε εξωτερικό χρέος, το ήμισυ των οποίων είναι κινεζικά.

Ωστόσο,  σύμφωνα με την Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης, το ΑΕΠ της Αιθιοπίας προβλέπεται να αυξηθεί κατά 5,8% το 2023 και 6,2% το 2024 , κυρίως με βάση τη βιομηχανία, την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Ο πληθωρισμός ήταν 34 τοις εκατό το 2022. Λόγω των υψηλών αμυντικών δαπανών και των μειωμένων εισπράξεων εσόδων, το δημοσιονομικό έλλειμμα ήταν 4,2 τοις εκατό του ΑΕΠ το 2022. Δεδομένου ότι η Αιθιοπία επεδίωξε αναδιάρθρωση χρέους το 2021, η πιστοληπτική της ικανότητα υποβαθμίστηκε σε CCC. Αυτό δεν ήταν αυτό που αρχικά αναζητούσε η BRICS στα μέλη της.

Αυτό πρέπει να ιδωθεί σε συνδυασμό με την εσωτερική διαμάχη στην Αιθιοπία. Ο προηγουμένως κυρίαρχος Tigray πήγε σε πόλεμο με την Αιθιοπία αφού ο Abiy τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης για την προσέγγιση με την Ερυθραία, κάτι που πιθανότατα έγινε με στόχο τον περιορισμό της εξουσίας των Tigrayan. Μετά από δύο χρόνια σύγκρουσης, που κατέστρεψε την οικονομία. μια ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Tigray και Αντίς Αμπέμπα βρίσκεται σε εξέλιξη. Ο τρόπος εφαρμογής του επιτρέπει στους αναλυτές να το αποκαλούν προσωρινή ρύθμιση. Κανένα οικονομικό όφελος δεν προκύπτει από αυτό. Εν τω μεταξύ, η μεγαλύτερη εθνοτική ομάδα, οι Oromos είναι εν μέρει στα όπλα και ο Απελευθερωτικός Στρατός του Oromo και οι ειρηνευτικές συνομιλίες της κυβέρνησης της Αιθιοπίας που διεξάγονται στην Τανζανία έχουν μέχρι στιγμής αδιάκοπες.

Η Amhara, μια άλλη κυρίαρχη εθνική ομάδα, είναι επίσης τώρα ανήσυχη. Με τις τρεις κύριες εθνοτικές ομάδες Tigray, Oromo και Amhara έτοιμες να αμφισβητήσουν βίαια το πώς θα προχωρήσει η Αιθιοπία, ασκεί πίεση στην Αντίς Αμπέμπα, η οποία ωστόσο παραμένει σαν όαση ειρήνης και ανάπτυξης.

Οι BRICS επέλεξαν να αγνοήσουν τόσο το οικονομικό χάος όσο και τους εσωτερικούς εμφυλίους πολέμους στην Αιθιοπία, ενώ παραδέχονταν την Αιθιοπία. Η αξία της Αιθιοπίας στη Δύση ήταν συχνά ως σύμμαχος στον περιορισμό των ριζοσπαστικών και τρομοκρατικών ομάδων Al Shabab στη Σομαλία. Η Αιθιοπία και η Κένυα ήταν οι κύριοι προμηθευτές στρατευμάτων στο πλαίσιο της Αποστολής της Αφρικανικής Ένωσης στη Σομαλία (AMISOM) στην οποία έπαιξαν ρόλο η Ουγκάντα ​​και το Μπουρούντι. Μόλις μπαλώθηκαν η Αιθιοπία και η Ερυθραία, προσπάθησαν να  αναδιατάξουν τη γεωπολιτική του Κέρατος της Αφρικής,  μειώνοντας τον ρόλο της Κένυας και του Τζιμπουτί και κατά συνέπεια, της κυβέρνησης της Σομαλίας στο Μογκαντίσου.

Υπάρχει μια νέα πρόσβαση Αιθιοπίας-Ερυθραίας-Σουδάν, αλλά δεν κράτησε πολύ γιατί το ίδιο το Σουδάν βρίσκεται σε αταξία. Τα πιο σταθερά μέρη της περιοχής είναι η Κένυα, το Τζιμπουτί και η Ουγκάντα, αλλά δεν πιέζουν τόσο σκληρά όσο η Αιθιοπία για την αλλαγή της γεωπολιτικής της περιοχής.

Μόλις η Αιθιοπία βρισκόταν στους BRICS και πριν από την αδυναμία τους, έθεσαν μια νέα φιλοδοξία, να  αποκτήσουν επιθετικά πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα . Από τότε που η Ερυθραία αποσχίστηκε από την Αιθιοπία το 1993, η Αιθιοπία έγινε μια μεγάλη κλειστή χώρα. Αρχικά, θεωρήθηκε ότι θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τα λιμάνια της Ερυθραίας και θα είχαν κοινή οικονομική προοπτική. Όταν η Αιθιοπία-Ερυθραία ξεκίνησε τον πόλεμο το 1998, η πρόσβαση που είχε η Αιθιοπία στα λιμάνια Assab και Massawa σταμάτησε.

Πάνω από 20 χρόνια, η Αιθιοπία επένδυσε πολλά στο Τζιμπουτί και στις οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις του με το λιμάνι. Αυτό ενίσχυσε την εξέχουσα θέση του Τζιμπουτί ως σημαντικό λιμάνι στην Ερυθρά Θάλασσα. Βελτιώθηκε με σημαντικές επενδύσεις από τα ΗΑΕ και αργότερα από την Κίνα. Είναι μέρος της αναδιάταξης της πολιτικής του Κέρατος της Αφρικής με το οποίο η Αιθιοπία δεν είναι πλέον ικανοποιημένη.  Πιστεύει ότι το Τζιμπουτί είναι γεμάτο και ακριβό.

Στο παρελθόν,  η Αιθιοπία, μαζί με την DP World —μια πολυεθνική εταιρεία logistics των Εμιράτων— είχαν Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) για επενδύσεις στο λιμάνι της Berbera στην αυτόνομη περιοχή της Somaliland. Για την έξοδό του στην Ερυθρά Θάλασσα, η προσέγγιση Αιθιοπίας-Ερυθραίας θα μπορούσε να είχε οδηγήσει στο άνοιγμα εκ νέου των διαδρομών προς το Assab. Ίσως η συνεργασία είναι τακτική και στερείται στρατηγικού βάθους. Ως εκ τούτου, η Αιθιοπία αναζητά μια εναλλακτική λύση στο Τζιμπουτί στο νότο και ανακοίνωσε μια συμφωνία με τη Somaliland να επενδύσει στη Berbera και να προσφέρει στη Somaliland ένα μερίδιο στην κερδοσκοπική Ethiopian Airlines της Αιθιοπίας ως αποζημίωση.

Δεν υπάρχει περίπτωση το λιμάνι και η πρόσβαση να αναπτυχθούν μόνο από την Αιθιοπία. Σίγουρα, οι εταίροι θα πρέπει να έρθουν είτε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είτε στην Κίνα, ωστόσο, αυτό μένει να φανεί καθώς η Σομαλιλάνδη διατηρεί  δεσμούς με την Ταϊβάν και όχι με την Κίνα. Επιπλέον, η Somaliland έλαβε από την Αντίς Αμπέμπα, μια εγγύηση ότι η Αιθιοπία θα αναγνωρίσει τη Somaliland ως ανεξάρτητη οντότητα. Αυτό έχει εξοργίσει το Μογκαντίσου, το οποίο ανακοίνωσε ότι μια τέτοια συμφωνία είναι άκυρη. Είναι σαφές ότι εάν η Αιθιοπία ήθελε απλώς να δημιουργήσει υποδομές για πρόσβαση στο λιμάνι της Berbera και να το επεκτείνει, θα μπορούσε να είχε γίνει χωρίς να προσπαθήσει να αλλάξει τη γεωπολιτική της περιοχής.

Το γεγονός ότι η Αιθιοπία επέλεξε να προσφέρει την αναγνώριση της Σομαλιλάνδης, κάτι που κανείς άλλος δεν έχει κάνει μέχρι στιγμής, δείχνει ότι δεν είναι απλώς η φιλοδοξία της να φτάσει στην Ερυθρά Θάλασσα. Συνδέεται επίσης με την ιδέα της να αναδιατάξει τη γεωπολιτική της περιοχής και  να αποσπάσει την προσοχή από τα εσωτερικά της προβλήματα προσφέροντας μια εθνική φιλοδοξία .

Η εξάρτηση της Αιθιοπίας από το Τζιμπουτί είναι απίθανο να μειωθεί σύντομα. Οι σχέσεις της με τη Σομαλία θα υποτιμηθούν και προκαλεί τις ταραχές του Τζιμπουτί, της Κένυας και της Ουγκάντα ​​που αναρωτιούνται τι κάνει η Αιθιοπία.

Στην τρέχουσα κατάστασή της, η Αιθιοπία χρειάζεται αναπτυξιακή υποστήριξη, ελάφρυνση χρέους και ΑΞΕ. Ας ελπίσουμε ότι οι BRICS θα τη βοηθήσουν να λάβει υποστήριξη από τη Νέα Τράπεζα Ανάπτυξης, την Κίνα, τη Ρωσία, την Ινδία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία. Ελπίζει ότι αυτό θα γαργαλήσει την Ουάσιγκτον να παράσχει ευελιξία, να αποκαταστήσει τα οφέλη της AGOA και να αυξήσει την αναπτυξιακή βοήθεια.

                                                                                                                                                                                              GURJIT SINGH

______________________________________________

Ο Gurjit Singh έχει υπηρετήσει ως πρεσβευτής της Ινδίας στη Γερμανία, την Ινδονησία, την Αιθιοπία, την ASEAN και την Αφρικανική Ένωση.    Είναι Πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας CII για τον Διάδρομο Ανάπτυξης της Ασίας Αφρικής (AAGC).

ΠΗΓΗ: Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε από το Observer Research Foundation

ΑΙΘΙΟΠΙΑ: 15 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΗΣΕΩΝ

Η Αιθιοπία έχει ξεπεράσει τα φυσικά της μειονεκτήματα: τα μεγάλα έργα αφθονούν και οι ξένοι επενδυτές αγωνίζονται. 

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, θυμόμασταν μόνο από την Αιθιοπία τις τρομερές εικόνες των δύο λιμών της που κινητοποίησαν βοήθεια από τη διεθνή κοινότητα, τον εμφύλιο της (που δεν έχει τελειώσει καθόλου στο Tigray), τις αιματηρές επαναστάσεις της, την άγρια ​​δικτατορία της, τα λάθη της οι ηγέτες του Haile Selassie (έπεσε το 1974) και Mengistu Haile Mariam (διέφυγε το 1991) κ.λπ. Μια σκοτεινή εικόνα. Όλα τελείωσαν, είναι πίσω από τους Αιθίοπες. Η πρωτεύουσα της Αφρικανικής Ένωσης (AU) – η Αντίς Αμπέμπα φιλοξενεί τα κεντρικά γραφεία της Αφρικανικής Ένωσης – δίνει ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο με τον αναγκαστικό εκσυγχρονισμό της, τα ολοκαίνουργια τραμ, τα μεγάλα έργα, τα έργα υψηλής τεχνολογίας, τη ζωντανή νεολαία της που ορκίζονται από startups…

Η δεύτερη πιο πυκνοκατοικημένη χώρα της Αφρικής (σχεδόν 128 εκατομμύρια κάτοικοι) και η οποία υποφέρει εδώ και καιρό από την απομόνωσή της βρίσκεται σε διαδικασία υπέρβασης των φυσικών της μειονεκτημάτων. Η Αιθιοπία οφείλει αυτή τη δυναμική στα «Glorious 15», 15 χρόνια μεταρρυθμίσεων που στηρίζονται στο Σχέδιο Ανάπτυξης και Μετασχηματισμού (GTP), μια σειρά από μεγάλα έργα που έχουν μεταμορφώσει βαθιά τη χώρα και την έχουν καταστήσει τον κινητήρα της Ανατολικής Αφρικής. Η Αιθιοπία έχει ανέβει από τις χαμηλότερες θέσεις σε όλους τους κοινωνικοοικονομικούς δείκτες σε ένα έθνος που φιλοδοξεί για διψήφιο ρυθμό ανάπτυξης, ένα ισχυρό έθνος που επέζησε ακόμη και από τη διχοτόμηση και την απόσχιση της Ερυθραίας το 1993.

Ο πρώην πρωθυπουργός Meles Zenawi Asres είχε πολλά να κάνει με αυτή την άνοδο, μεταξύ 1995 και 2012. Το σημείο καμπής ήταν αναμφίβολα η συμμετοχή του στη G20 για να μεταφέρει τη φωνή της αφρικανικής ηπείρου. Ο κόσμος ανακαλύπτει αυτόν τον ισχυρό άνδρα, που μερικές φορές είναι σκληρός με αυτούς που ματαιώνουν τα σχέδιά του, αλλά που είναι αναμφισβήτητα γεμάτος σωτήριες ιδέες. Το 2009 ο Meles εγκαινίασε το υψηλότερο φράγμα στην Αφρική στο Tekkezé, στο Tegray. Ταυτόχρονα, το Υπουργείο Γεωργίας διέθεσε 3 εκατομμύρια εκτάρια, ή το ένα έβδομο της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης (UAA), στη διάθεση της αγροτοβιομηχανίας...

Από το 2012, τα θερμοκήπια έχουν κυριαρχήσει παντού, καθιστώντας την Αιθιοπία τον δεύτερο αφρικανικό εξαγωγέα κομμένων λουλουδιών. Δεν είναι μόνο αυτό, η κατασκευή καταλαμβάνει την Αντίς Αμπέμπα και τις μικρές πόλεις. Οι δρόμοι μεγάλωσαν σε μέγεθος με τους μήνες, το τραμ εγκαταστάθηκε μόλις σε ένα χρόνο. Το Μεγάλο Αιθιοπικό Φράγμα Αναγέννησης (το δεύτερο στην αφρικανική ήπειρο, που εγκαινιάστηκε τον Φεβρουάριο του 2022) και άλλα γιγάντια έργα διασφαλίζουν την ενεργειακή ανεξαρτησία της Αιθιοπίας.

Η χώρα έχει τόση δύναμη που μπορεί να αντέξει οικονομικά να πουλήσει κάποια σε γείτονες και να ηλεκτροδοτήσει ολόκληρο το νέο της σιδηροδρομικό δίκτυο. Το Σχέδιο Ανάπτυξης και Μετασχηματισμού, που τέθηκε σε εφαρμογή από τον Meles, κράτησε όλες τις υποσχέσεις του στο ομοσπονδιακό κράτος της Αιθιοπίας. Και δεν τελείωσε, ο σημερινός πρωθυπουργός Abiy Ahmed ακολουθεί τα βήματα του επιφανούς Meles. Οι φιλοδοξίες στο Κέρας της Αφρικής και στην ήπειρο δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερες από το "Glorious 15".

Το φράγμα της Αναγέννησης, το οποίο κόστισε 4,2 δισεκατομμύρια δολάρια, είναι η τέλεια απεικόνιση της δυναμικής του Abiy Ahmed. Λοιπόν, θα πρέπει να καταφέρει να ξεπεράσει τις δυσκολίες με τη γείτονά της, την Αίγυπτο, η οποία βλέπει πολύ αμυδρά αυτή την επιρροή στον ποταμό Νείλο. Το νερό θα μπορούσε να φέρει τον σπόρο της σύγκρουσης, ο νικητής του βραβείου Νόμπελ Ειρήνης Abiy Ahmed θα χρειαστεί όλες τις γνώσεις του στη διπλωματία για να πείσει τον Αιγύπτιο ομόλογό του Abdel Fattah al-Sissi.

Στο μεταξύ, η Αιθιοπία χαράζει την πορεία της και οι επενδυτές, ντόπιοι και ξένοι, αγωνίζονται για τη θέση τους στον ήλιο. Η Ινδία, η Σαουδική Αραβία, η Κορέα, η Κίνα και οι ΗΠΑ βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της χρηματοδότησης του «άλματος προς τα εμπρός». Το τελευταίο μεγάλο έργο είναι το εθνικό εργοστάσιο τσιμέντου Lemi, που στεγάζεται στο βιομηχανικό πάρκο Δομικών Υλικών Lemi, περίπου 150 χιλιόμετρα βόρεια της πρωτεύουσας. Αυτή η μονάδα, που συγχρηματοδοτήθηκε από την κινεζική West International Holding ύψους 600 εκατομμυρίων δολαρίων, δημιουργήθηκε σε μόλις 11 μήνες, σπάζοντας όλα τα ρεκόρ. Το εργοστάσιο παράγει 10.000 τόνους κλίνκερ τσιμέντου την ημέρα.

                                                                                                                                                                                 SOULEYMANE LOUM

ΑΙΘΙΟΠΑΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΕΖΗΣΕ ΣΤΑ ΒΡΕΤΑΝΙΚΑ ΑΝΑΚΤΟΡΑ                        16 Νοεμβρίου 2024 

Ένας Αιθίοπας πρίγκιπας έζησε στα Βρετανικά Ανάκτορα. Πρόκειται για τον πρίγκιπα Αλεμαγέχου (1861 - 1879), ήταν γιος του αυτοκράτορα της Αιθιοπίας Θεόδωρου Β’ (1818 - 1868). Έζησε μέχρι την ηλικία των 18 ετών στην Αγγλία και πέθανε στο Λιντς της βόρειας Αγγλίας, από πνευμονία. Ήταν προστατευόμενος της Βασίλισσας Βικτωρίας (1819-1901), οποία ζήτησε να ταφεί στην βασιλική κρύπτη στο παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου στο κάστρο του Ουίνδσορ.

Η Βασίλισσα Βικτωρίας, έγραψε στο ημερολόγιό της, για τον πρίγκιπα: «Φοβάμαι ότι δεν θα είναι ποτέ ευτυχισμένος, μόνος σε μία ξένη χώρα, χωρίς γονείς». Και πράγματι η ζωή του δεν υπήρξε ευτυχισμένη, ήταν γεμάτη με κάθε είδους δυσκολίες και ήταν τόσο ευαίσθητος που πίστευε ότι οι άνθρωποι τον κοίταζαν εξαιτίας του χρώματός του.

Ο πρίγκιπας Αλεμαγέχου, αιχμαλωτίσθηκε μαζί με την μητέρα του, την αυτοκράτειρα Τιρουουόρκ, όταν οι Βρετανοί κατέλαβαν το αυτοκρατορικό οχυρό της Magdela, στις 13 Μαΐου 1868. Η αυτοκράτειρα πέθανε κατά την διάρκεια του ταξιδιού προς την Βρετανία, ενώ ο πατέρας του, ο αυτοκράτορας Θεόδωρος Β’, αυτοκτόνησε για να μην παραδοθεί.

Οι Αιθίοπες ζήτησαν την επιστροφή των λειψάνων του προγόνου τους και η βρετανική μοναρχία απέρριψε το αίτημα τους. Μάλιστα το 2007, ο πρόεδρος της Αιθιοπίας Γκίρμα Ουόλντε-Γκιόργκις ζήτησε από την βασίλισσα Ελισάβετ Β,΄την επιστροφή των οστών του πρίγκιπα στην χώρα του. Ενώ ο αυτοκράτορας Χαϊλέ Σελασιέ, κατά την διάρκεια επίσκεψής του στο Λονδίνο, το 1924, κατέθεσε στον τάφο του, χαραγμένη πλάκα στην Αμερική γλώσσα.

Ο ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ Β΄(1818 - 1868)

Ο Θεόδωρος Β’, ήταν αυτοκράτορας της Αιθιοπίας (1855–68) και ο πρώτος σύγχρονος ηγεμόνας της χώρας. Οι ευρωπαϊκές μαρτυρίες τον παρουσιάζουν, ως τον Αιθίοπα Μέγα Πέτρο, τόσο για την ιδιοσυγκρασία και τη σκληρότητά του, όσο για το θάρρος, τη φιλοδοξία, τη στρατιωτική ιδιοφυΐα και το ενδιαφέρον του, για την τεχνολογία. 

Το 1862, απειλούμενος από Μουσουλμάνους Τούρκους και Αιγύπτιους, έστειλε επιστολές σε ισχυρούς ηγέτες, συμπεριλαμβανομένης και της βασίλισσας Βικτωρίας, ζητώντας στρατιωτική βοήθεια και έκκληση για «χριστιανική αλληλεγγύη», απέναντι στην «ισλαμική επέκταση». Η επιστολή αγνοήθηκε επειδή η Βρετανική Αυτοκρατορία δεν είχε καμία επιθυμία να πραγματοποιήσει μια σταυροφορία. Στην πραγματικότητα το ενδιαφέρον της, ήταν να συνεργαστεί με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, για εμπορικό και πολιτικό όφελος. 

Έξαλλος από την έλλειψη ανταπόκρισης, ο Θεόδωρος Β’, φυλάκισε αρκετούς Βρετανούς ιεραπόστολους και κυβερνητικούς αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου και του Βρετανού Προξένου, Λοχαγού Τσαρλς Κάμερον. Μετά από μια σειρά αποτυχημένων διαπραγματεύσεων, για την απελευθέρωση των ομήρων, η βασίλισσα Βικτωρία ανακοίνωσε στις 21 Αυγούστου 1867, την απόφαση της, για στρατιωτική επέμβαση, για τη διάσωση των ομήρων και την τιμωρία του Βασιλιά. 

Η βρετανική αποστολή στην Αβησσυνία έγινε το 1868. Τον αγγλο-ινδικός στρατό διοικούσε ο αντιστράτηγος σερ Ρόμπερτ Νάπιερ. Με τη βοήθεια επαναστατημένων Αιθιόπων ευγενών, η βρετανική δύναμη επιτέθηκε και κατέλαβε το αυτοκρατορικό οχυρό, της Magdela. Ο αυτοκράτορας, συνειδητοποιώντας την απελπιστική θέση που βρισκόταν, αυτοκτόνησε τρεις ημέρες αργότερα. Λέγεται ότι αυτοκτόνησε με το πιστόλι, που του είχε χαρίσει η βασίλισσα Βικτωρία.

                                                                                                                                                                                                  ΑΠΕ – ΜΠΕ